Adingabeen zentroaren inguruko bizilagunen ezadostasunak eta iritziak
Eskumena. «Ez gaude ados udalaren ikuspuntuarekin, ezer gutxi egin dezaketela edo esku-hartzerik ez duela esaten dutenean. Nahiz eta Gipuzkoako Foru Aldundiaren zentroa izan, eta gestioa diputazioaren esku egon, udalak beste kokapen egokiago bat bilatzen lagun dezake».
Diputazioa. «Zentroa ireki aurretik eginiko bileretan ez ziren Gipuzkoako Foru Aldundiko ordezkariak egon. Garai hartan Esther Larrañaga anderea eta Madrazo jauna ziren gai honetan diputazioaren arduradun, eta ez ziren udaletxean egin zen bilerara azaldu. Azaldu ez zirenaren lekuko bezala bilerako akta dugu, Maria Angeles Lazkanok sinatua 2006ko urriaren 26an, eta ondorengo idatzietan horrela ikusten da. Foru aldundiak komunikabideen bitartez iragarri zuen zentroaren irekiera, eta zentroari buruzko informazioa bizilagunok eskatu behar izan genuen. Gainera, ez ziguten lehendabizikoan eman, eta behin eta berriz eskatu behar izan genuen, idatziz bidali ziguten arte. Diputazioaren dinamika hasiera batetik urruntasunekoa eta ezkutukoa izan zen, eta ez du proaktibotasunik erakutsi».
Sistema. «Idatziz, 13-18 urte bitarteko arazo gabeko adingabekoak etortzekoak zirela zioten arren, Gipuzkoako Foru Aldundiak ez du esandakoa bete, hau da, adin gatazkatsuak sartu ditu sistematikoki eta iskanbilak behin eta berriz izan ditugu. Adingabeen zentro honetara iritsi diren adingabeen diagnostiko eta balorazioek huts egin dute behin eta berriz, bizilagunei min handia eginez, sistemak akatsak dituela eta erreakzionatzeko gaitasunik ez duela erakutsiz».
Zaratak. «Nerabeak bizi diren etxe batean ‘zaratak’ egotea normala dela esatea ez da bidezkoa. Iskanbilei buruz ari garenean honakoaren lekuko garela esan nahi dugu: bai egunezko edo gauezko soinu eta gatazkak (gauekoak itzelagoak izanik), zaintzaileek salatzen ez dituzten adingabeen ihesak, etxeguneko eta bizilagunei hondaketak, bizilagunen etxera sarketak, bizilagunei eta zaintzaileei irainak, indarkeria fisikoa eta abar. Hau guztia dokumentatua dago».
Itxiera. «Bizilagunek zentroa ireki aurretik ez genuen itxiera eskatu, eta horren froga bezala erakunde publiko ezberdinetara bidalitako idatziak daude. Egoitza ireki zenetik errespetuzko eta gizarteratzeko jarrera mantentzen saiatu gara, baina sistemak behin eta berriz funtzionatzen ez duela berrikusi dugunean, zentroaren itxiera eta leku aldaketa eskatzen hasi gara azken urte honetan. 2007-2010 bitartean ez genuen zentruaren itxiera eskatu. Garai horretan, behin eta berriz, iskanbilak salatu eta aitzin neurriak har zitezela besterik ez genuen eskatu».
Udala. «Zentroaren kokapena ezegokia dela salatzen dugu eta udalak, bizilagunei laguntzeko zentroaren itxiera eta leku aldaketa eskatu beharko lukeela uste dugu. Gipuzkoako Foru Aldundia laguntzekotan, berriz, herrian beste etxebizitza egokiago bat aurki lezake. Gu ere ados gaude horrelako zentroak beharrezkoak direla, baina kasu honetan kokalekuarekin hanka sartu dutela uste dugu. Zizurkilgo Udalak, beraz, bere esku dagoen guztia ez duela egiten ari adierazi nahi dugu: Ausardia falta zaio».
Ertzaintza. «Zizurkil herri txiki bat da, eta babes neurri eskasak ditu. Ez dauka etengabeko udaltzain zerbitzurik, ez gauez eta ezta asteburuetan ere, eta Hernaniko Ertzaintzaren Komisaldegira (15 km) jo beharra izaten dugu, eta honek jardueran atzerapen bat ekartzen du. Hala ere, Ertzaintzaren jarrera eskertu nahi dugu, laguntza eskatu diegun bakoitzean beti egon izan baitira, Adingabeen Legeak jartzen dizkien mugak kontuan izanda, eta komisaldegia hain urrun egonda».
Legearen berrazterketa. «Adingabeei harrera emateko dagoen sistema berriz aztertu beharko litzatekeela azpimarratu nahi dugu, eta 131/2008, uztailak 8ko dekretuan agertzen diren baldintzak aztertu beharko liratekeela. Horrelako zentro batek etxebizitza zonalde batean egon beharrak ez du esan nahi zehazki pareta partekatu behar denik, eta gertatzen denaren lekuko izan».
Begiraleak. «Nahiz eta begiraleak 24 orduz egon, iskanbilak eta krisialdiak daudenean ez dira gai hauei aurre egiteko. Beraiengana laguntzera edo beste zerbaitetara hurbildu garen bakoitzean mesfidantzaz jokatzen dute, zerbait ezkutatzen ariko balira bezala».
Urruntasuna. «Etxegune honetako bizilagunok nahikoa ikusi eta entzun dugu, eta ez dugu gehiago nahi. Sistemak dituen hutsuneak eta erakunde publikoen urruntasuna jasan ditugu».
Leku aldaketa. «Nerabe gatazkatsu bat zentroz aldatzeko erabakia hartzeko bi hilabeteko denboraldia lotsagarria da, eta intsonorizazio gehiago egin beharrak arazoak daudela onarrarazten du».
Politika. «Politikoki onarpenik ez duen gai honen inguruan guztiz alde batera utzita gaudela azaldu nahi dugu. Gu bizi garen zonaldeak ez dauka masa kritiko erabakigarririk alarma soziala sortzeko, eta bakardadean sufritzen aritu gara urte hauetan guztietan. Guretzat ez da batere gustukoa izan komunikabideetan azaltzea gugan arreta jar dezazuen eta eskerrak ematen dizkiogu kasu honetan fijatu zen komunikabideetako profesionalari».

Atzo izan zen Torturaren Aurkako Eguna. Ekitaldi nagusia Zizurkilen egin zen igandean, Joxe Arregiren heriotzaren urteurrenean. Zizurkildarra 1981ean hil zen Carabanchelgo ospitalean, jasandako torturen ondorioz. Mendi martxa egin zuten lehenik, eta ondoren ekitaldi nagusia izan zen Joxe Arregi plazan. Atzo, Zizurkilgo hilerrian lore eskaintza egin zuten, eta Villabonako udaletxeko erabilera anitzeko gelan Garzonen protokoloa. Tortura Euskal Herrian dokumentalaren emanaldia izan zen. Ibarran elkarretaratzea egin zuten tortura salatzeko.

Kartzela zigorran gain, emakumeak Gizakia Helbururen zentro batean sartu beharko du duen menpekotasuna sendatzeko, eta ertzainari 1.190 euroko kalte ordaina ordaindu beharko dio, eta Zizurkilgo udaltzainari 150 euro.

Zizurkilgo Zero Zabor taldea

Zizurkilgo Zero Zabor taldea aurkeztu dute gaur eguerdian Zizurkil Goian. Hondakinen arazo larriari aurre egin nahi dion lan talde bat elkartu da. Talde berria da.
Hondakinen arazoa zertan datzan jakitera eman nahi dute. Honen aurrean, konponbidea ematea nahi dute, eta zero zabor programa bat aplikatzea: «irtenbide alternatibo bat bilatu nahi dugu, eta zizurkildar guztiak inplikatu nahi ditugu». Era berean, eta herri mailan, gai honen inguruan eztabaida sustatu nahi dute.

Gaiaren inguruan, ingurumenean edo osasunean interesa duen pertsona guztiak gonbidatu nahi dituzte beraiekin harremanetan jartzera. Arazoari errotik heldu behar zaiola adierazi dute. Eta Zizurkildar guztiei dei egiten diete.

Zizurkilgo Zero Zabar taldearen aurkezpena

Gaur egun hondakinen inguruan bizi dugun egoera «kritikoa» dela nabarmendu dute.  «Ez herri edo eskualde mailan, baizik eta mundu mailan», gaineratu dute.

Hiru ildo azpimarratu dituzte: murriztea, berrerabilpena eta birziklapena.

Udal bezala, zein da gaiarekiko zuen ikuspuntua?
Kezkarekin jarraitu dugu egoera, azken finean, bizilagun batzuk  daude hor. Egia da sufritzen ari direla; bizi kalitatea ez dela izan beharko lukeena. Ondorioz,  kezka horrekin gaude. Hala eta guztiz ere, egiari zor, ezer gutxi egin genezake guk, Gipuzkoako Foru Aldundiaren eskumeneko zentroa baita. Kudeaketa ere berak eramaten du, hau da, zentroaren inguruko erabaki guztiak diputazioak hartzen ditu. Guk udal bezala egin genezakeen bakarra, bizilagunekin egotea da, eta hori egin dugu: hitz egin eta ahal den neurrian saiatu arintzen egoera hori, baina guk ez daukagu askoz gehiago egiterik.
Bizilagunek hamaika salaketa jarri dituzte azken urteetan. Zuek egoera horren jakitun al zineten?
Egoera hori ezagutzen genuen. Bizilagunen dinamika hori da: ezohiko zerbait gertatzen denean automatikoki idatziak helarazten dituzte, bai udalera eta bai diputaziora ere, kontziente izanda udaletxeak ez daukala esku-hartze handiegirik. Logikoa iruditzen zait, azken finean, administraziora bideratzen dira. Legealdi berria hasi zenetik, hiru edo lau idatzi jaso ditugu guk, eta horren aurrean eurekin elkartzea erabaki genuen, errealitatea zein den gertutik ezagutzeko. Beraien egoera eta beraien kezkak azaldu zizkiguten, eta guk ahal genuen neurrian egoera hori arintzen lagunduko geniela esan genien. Kontuan izan, guretzat errazagoa izan daitekeela diputazioarekin harremanetan jartzea, eta horretarako eskaini ginen.
2007an Tolosan itxi zuten adingabeen zentroa jarri zuten Zizurkilen, ezta?
Ez, gauza ez da horrela. Ez zuten Tolosako zentroa itxi eta Zizurkilera ekarri. Zizurkileko etxe hori etxe partikular bat zen, eta diputazioari adingabeen zentroa jartzeko helburuarekin saldu zitzaion. Tolosan adingabeen zentroaren inguruan liskarra zegoen, eta jendeak hura Zizurkilera ekarriko zutela pentsatu zuen, baten itxierak eta bestearen irekierak denboran bat egin zutelako. Inguruko auzoetako bizilagunen artean kezka sortu zen, eta bilerak eta abar egin ziren horren harira.
Nortzuk egon ziren bilera horretan?
Bizilagunekin Gipuzkoako Foru Aldundiko jendea eta zentroa kudeatu behar zutenak elkartu ziren. Azalpenak eman zizkieten bizilagunei, eta argitu zieten Zizurkilen irekiko zuten zentroa ez zela Tolosakoaren berdina. Adingabeko zentroak maila desberdinetan sailkaturik daude, eta Zizurkilekoa zentroen artean gatazka maila baxuenekoa zela azaldu zuten.
12-18 urte bitarteko haur eta nerabeak dauden Zizurkilen adingabeen zentroan, ezta?
Horrela da, eta hasiera batean ez dute laguntza berezirik behar. Hala eta guztiz ere, ez da ahaztu behar beraien familiatatik atera dituzten nerabeak direla. Ondorioz, nerabe horrek badakarki gogorra den motxila bat bere soinean, baina berez bizitza normalizatua egiteko etortzen dira: eskolara joaten dira… Horrek ez du esan nahi denborarekin, adin konplexuak direnez, nerabe horiek garapena bat izaten ez dutenik. Kasu horietan, liskarrak sortzen dituen nerabea beste zentro batera eramaten du diputazioak, horrela baloratzen duen kasuetan.
Orain arazoa gehienbat norena da, auzo osoarena edo ondoan bizi diren adineko bizilagunena?
Adingabeen zentroa bi bizitzako etxebizitza bat da, ondorioz, orma bat partekatzen dute. Gehien sufritzen dutenak orma ormaren aurka daukatenak dira. Adingabeen zentroan zortzi lagunentzat dago lekua, baina bost-sei nerabe egoten dira gehienetan. Bost nerabe bizi diren etxebizitza batean normala izaten ohi da zaratak egotea, eta askotan iluntzeetan edo gauetan. Ez da bateragarria adingabeen eta adineko bizilagunen erritmoa. Hori horrela gertatzen da. Horri diputazioaren zentroa dela gehitzen baldin badiogu, gauza oraindik eta gehiago korapilatzen da. Arazoa, ordea, hasiera hasieratik dator, eta komunitate guztian. Beti eskatu izan dute zentroa ixteko, ireki aurretik ere horrela eskatzen zuten. Momentu honetan, orma partekatzen duten adineko bizilagun horiei babesa azaltzeko mugitzen ari dira gehienbat.
Nahiz eta udalaren eskumena ez izan, zuen ustez irtenbidea zein izango litzateke?
Udal bezala egia esan behar baldin badugu, nerabe horiek herrian ez dute horrelako liskarrik sortu, orokorrean. Noizbehinka, zerbait gertatu bada, oso kasu isolatua izan da, eta adin horretako edozein nerabek egin zezakeena izan da. Zentroa ixtea edo ez ixtea ez da gure eskumena, eta guda horretan ez gara sartuko, diputazioak hori ez ixteko erabakia hartua baitauka, udal bezala beraz, ez dugu zentroa ixtea eskatzen, adingabeen zentroak egungo gizartean beharrezkoak baitira. Horrekin ez dugu ahaztu nahi bizilagunek bizi duten egoera, alderantzi, behin eta berriz errepikatu dugu egoera hori hobetu egin behar dela, eta gure esku dagoen guztia egiteko prest gaudela. Hori da gure kezka eta helburua, eta bide horretan bizilagunekin elkartu garenean ere gure eskua luzatu diegu.
Zenbat zaintzaile daude bertan?
Zaintzaileak 24 orduz daude bertan. Egunez, hiru edo lau egoten dira, eta gauetan, gutxien gutxienez bat egoten da. Horiez gain, laguntzaileak dituzte sukaldean etb.
Begiraleekin hitz egin al duzue?
Bai, eta beraiek ere egoeraz jabetzen dira; uste dut bizilagunen egoeraz denok jabetzen garela, egoera zail bat bizitzen ari baitira. Zaratengatik, diputazioak orma hori isolatu zuen bere garaian, baina dirudienez ez nahikoa, oraindik orain zaratak entzuten baitira. Hala eta guztiz ere, begiraleek ez dute esaten egoerarekin ezin dutela, eskuetatik ihes egiten ari zaiela.Tarteka nerabe batek arazo bat garatzen du, eta krisialdia edukitzen du. Egoera konplexuak izaten dira. Horrelako gauzak gertatzean, begiraleak segituan sartzen dira, eta ebaluaketa berri bat behar dutela uste dutenean, bide hori hartzen dute. Krisialdiak ohiko bilakatzen baldin badira, nerabea zentroz aldatzeko erabakia hartzen dute orokorrean, egin zaion ebaluaketa berrian beste era bateko laguntza behar duela ikusten bada.
Gipuzkoako foru aldundiak prozesu hori azkartu egingo duela esan du.
Lehen ere azkartu zuten, bi hilabetetara jaitsiaz. Orain, are eta gehiago azkartuko dutela esan dute. Nerabe bat ez dagokion zentrotik dagokion zentrora azkar eramatean, denentzat onura izango da.

Villabona-Zizurkilgo Jesusen Bihotza Ikastolako 1.mailako ikasleak Luberrira joan ziren, hau da, Oiartzungo Ikasgune Geologikora. Bertan, denboraren makinan bidaiatu zuten ikasle eta irakasleek.

Euskal Herriko Geologiaren historia ezagutu ahal izan zuten. Euskal Herriko nahiz beste jatorri batzuetako arrokak, mineralak eta fosilak ikusi zituzten. Gainera, garai hartan bizi izan ziren animaliak ezagutzeko aukera ere izan zuten.

Ur eta zaborren tasak ez ordaintzeko edo gutxitzeko, agiri hauek aurkeztu behar dira:

- Familiako kide guztien NANren fotokopia.

- Errolda eta elkarbizitze ziurtagiria.

- Familiako kide guztien diru sarreren ziurtagia: Errenta aitorpenaren fotokopia edo egitera behartuta ez dagoenaren agiria/Langabezi txartela eta INEMetik jasotzen den laguntzaren agiria.

- Foru Haziendak emandako ondasun agiriak.

Informazio gehiago nahi duenak udal bulegoetara joan beharko du, edo 943 69 10 12/943 69 30 66 telefono zenbakira deitu.